วัฒนธรรมของชาวลาวครั่ง

 
 

ศาลเจ้าพ่อดงไม้งาม

ภาพ 360 องศา
 

วัฒนธรรมและประเพณีของชาวลาวครั่ง
1. พิธีกรรมและความเชื่อ ของศาลเจ้าพ่อดงไม้งาม

ประวัติความเป็นมาของศาลเจ้าพ่อดงไม้งามนั้น เริ่มจากที่ชาวลาวครั่งได้อพยพมาจากหมู่บ้านหนองเหียนใหญ่ อำเภอเลาขวัญ จังหวัดกาญจนบุรี มาตั้งที่บ้านบ่อกรุ เนื่องจากความแห้งแล้งนั้น นับอายุได้ประมาณ 140 ปี ซึ่งในการอพยพครั้งนั้น ชาวบ้านได้อันเชิญวิญญาณของเจ้านาย และวิญญาณของบรรพบุรุษของตนเองมาด้วย เพื่อให้ท่านได้ปกปักรักษาชาวบ้านเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

สภาพเดิมของที่ตั้งศาลเจ้าพ่อดงไม้งามนั้นเป็นบริเวณที่มีต้นไม้ขนาดใหญ่มีอายุหลายร้อยปีแห่งหนึ่งในหมู่บ้านบ่อกรุ ในครั้งนั้นสภาพป่าเป็นทางผ่านของทหารในการเดินทัพเพื่อไปทำสงครามมีกองทหารมาถึงบริเวณบ้านบ่อกรุ ผู้คุมจึงทำพิธีกรรมเซ่นสรวงเจ้าป่าเจ้าเขา เพื่อให้ช่วยคุ้มครอง และได้พักบริเวณป่าไม้ทางด้านทิศตะวันออกของหมู่บ้านซึ่งติดกับ ห้วยกุดเข้ พิธีเซ่นไหว้เจ้าป่าเจ้าเขาหรือบวงสรวงขอฤกษ์เอาชัยจากเจ้าทหารนายทหารที่เคารพนับถือ

เครื่องเซ่นไหว้จะต้องมีไก่ต้ม 1 ตัว อ้น 4 ตัว หล้า 1 ไห หมากพลู 1 คำ ธูปเทียน ยามวนในตอง 1 มวน ขณะที่ผู้ประกอบพิธีเซ่นไหว้นั้น ต้องโพกผ้าสีแดงหนึ่งผืนบนศีรษะ หลังจากนั้นนายกองผู้คุมทหารก็สั่งเดินทัพต่อไป ต่อมาชาวบ้านต่างให้ความเคารพสถานที่แห่งนี้ จึงได้ตั้งศาลเจ้าขึ้น และมีชื่อเรียกว่า “ศาลเจ้าพ่อดงไม้งาม” ในปัจจุบัน ชาวบ้านมีความเชื่อว่าวิญญาณบรรพบุรุษที่สิงสถิตอยู่ในบริเวณป่าดงไม้งามแห่งนี้มีอำนาจสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่คุ้มครองชาวบ้านให้อยู่เย็นเป็นสุข ทั้งนี้ชาวบ้านเชื่อว่าศาลเจ้าพ่อดงไม้งามยังมีอำนาจในการคุ้มครองไร่ นา วัว ควาย และทรัพย์สินของคนในหมู่บ้าน คอยควบคุมความประพฤติชาวบ้านให้อยู่ในทำนองคลองธรรม ไม่ทำผิดประเพณี ที่กระทบต่อความสุขของส่วนรวมและการประกอบพิธีกรรมต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นสิ่งใดก็ตามในหมู่บ้านมักจะบอกกล่าวต่อวิญญาณของบรรพบุรุษ ที่บริเวณศาลเจ้าพ่อดงไม้งามทุกครั้ง ส่วนผู้ที่ทำหน้าที่ติดต่อกับวิญญาณ และมีหน้าที่เกี่ยวข้องโดยตรงที่จะต้องคอยปฏิบัติในการประกอบพิธีกรรมคือ กวนจ้ำ เป็นผู้ประกอบพิธีกรรมต่างๆทั้งเรื่องของการบนบาน การแก้บน และพิธีการขึ้นศาลเจ้าพ่อดงไม้งาม ที่จัดขึ้นทุกปี ซึ่งผู้ที่จะเป็นกวนจ้ำได้นั้น จะต้องได้รับการยอมรับจากชาวบ้านว่ามีความเหมาะสมที่จะเป็นผู้นำด้านพิธีกรรม มีคุณงามความดี เป็นบุคคลทีชาวบ้านยอมรับว่ามีความเหมาะสม ในทุกๆปีชาวลาวครั่งจะทำพิธีเลี้ยงปีหรือขึ้นศาลเจ้าพ่อดงไม้งาม ซึ่งเป็นการแสดงออกถึงการแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อวิญญาณของผู้มีพระคุณและบรรพชนผู้ล่วงลับไปแล้ว ในวันแรม 2 ค่ำ เดือน 7 ของทุกปี ชาวบ้านจะร่วมแรงกันหาหมู เหล้า เพื่อมาทำพิธีเลี้ยงปีส่วนใครที่ได้บนบานศาลกล่าวเอาไว้ก็ต้องมาแก้บนเอาในวันนี้ด้วย