วัสดุธรรมชาติที่ใช้ในการย้อมสี

 
 
      การย้อมสีธรรมชาตินั้น ชาวลาวครั่งได้รับการสืบทอดมาเป็นรุ่นต่อรุ่น ผ่านการบอกเล่าและการปฏิบัติแบบแม่สอนลูก จึงทำให้ไม่มีบันทึกที่เป็นลายลักษณ์อักษรแสดงรายละเอียดที่ชัดเจน ซึ่งสีธรรมชาติที่นำมาย้อมผ้านั้นเป็นวัสดุธรรมชาติที่หาได้ตามท้องถิ่น เช่น เปลือกไม้ ใบไม้ ดอกไม้ เป็นต้น ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความต้องการของผู้ย้อมว่าอยากได้สีอะไร ก็จะไปหาวัสดุธรรมชาตินั้นมาเพื่อเข้าสู่กระบวนการย้อม ซึ่งสีที่ชาวลาวครั่งใช้ในการย้อมผ้านั้น มีหลากหลายสี แต่สีดั้งเดิมที่ใช้ในการทอผ้า ได้แก่ สีแดง ซึ่งเป็นสีเอกลักษณ์ของชาวลาวครั่งที่ใช้ในการทอผ้าซิ่น นอกจากนี้ยังมีฝ้ายสีอื่นๆที่ย้อมมาเพื่อทอประกอบสร้างให้เป็นลวดลายที่สวยงามบนผ้าซิ่น เช่น สีคราม สีน้ำตาล สีดำมะเกลือ สีเขียว เป็นต้น

      การกำเนิดสีที่ใช้ในการย้อมผ้า ขึ้นอยู่กับวัสดุธรรมชาติที่นำมาย้อม ในบางครั้งอาจจะต้องใช้วัสดุธรรมชาติหลากหลายชนิดมาผสมกันเพื่อให้ได้สีที่ต้องการ ชาวลาวครั่งกล่าวไว้ว่า สีที่ใช้ในการย้อมแต่ละครั้งจะไม่เหมือนกัน แม้ว่าจะเป็นสีเดียวกัน แต่ระดับความเข้มความอ่อนของสีผ้าจะต่างกัน ซึ่งนี่เป็นเสน่ห์ของสีย้อมธรรมชาติ เพราะนั้นแสดงว่าผ้าซิ่นหรือเสื่อผ้าที่ทอจากการย้อมสีธรรมชาติจะมีอยู่ตัวเดียวเท่านั้น ไม่สามารถทำสีลอกเลียนแบบกันได้ การกำเนิดสีของวัสดุธรรมชาติที่ใช้ในการย้อมฝ้าย

ตัวอย่างของสีที่ได้จากธรรมชาติ
1. สีแดง เกิดจากการย้อมสีของ “ครั่ง  
2. สีน้ำตาล เกิดจากการย้อมสีของ “เปลือกต้นประดู่  
3. สีเขียว เกิดจากการย้อมสีของ “ใบเบิก  
4. สีดำ เกิดจากการย้อมสีของ “มะเกลือ  
5. สีคราม เกิดจากการย้อมสีของ “ครามงอ  
6. สีม่วง เกิดจากการย้อมสีของ “ลูกหว้า  
7. สีที่เกิดจากการผสมสี