สีสันผ้าทอพื้นเมืองโบราณลาวซี ลาวครั่ง

 
 

ขั้นตอนในการย้อมร้อน

ขั้นตอนในการย้อมร้อน

1. จัดเตรียมอุปกรณ์ในการย้อมเริ่มจากนำเส้นฝ้ายที่ผ่านกระบวนการทำความสะอาดเพื่อขจัดสิ่งสกปก และไขมันแล้วมาแช่ในน้ำเปล่าประมาณ 1 คืน เพื่อให้เส้นฝ้ายมีความอิ่มน้ำ

2. ก่อนที่จะนำเส้นฝ้ายไปย้อมต้องทำการขยี้เส้นฝ้ายก่อน เพื่อให้เส้นฝ้ายฟูและจะดูดติดสีได้ดีขึ้น กระบวนการขยี้เส้นฝ้ายทำโดยนำแขนทั้งสองข้างสอดเข้าไปในวงของเส้นฝ้าย แล้วกระแทกเส้นฝ้ายออกให้ตึงและแรง (ในกระบวนการดังกล่าวมักใช้ผู้ชายในการทำเพราะต้องใช้แรงเยอะ) ทำจนกว่าฝ้ายจะมีความฟู

3. นำเส้นฝ้ายที่ผ่านกระบวนการขยี้แล้วลงไปย้อมในหม้อกะละมังย้อมผ้า โดยสีที่ได้จากการย้อมผ้านั้นมาจากวัสดุที่สกัดจากธรรมชาติ ดังเช่นในตัวอย่างเป็นการนำเอาเปลือกต้นประดูและเปลือกมังคุดมาต้มผสมกัน เพื่อให้ได้สีน้ำตาลเปลือกมังคุด ทั้งนี้การเกิดสีในการย้อมขึ้นอยู่กับการผสมวัสดุธรรมชาติที่ใช้ในการต้ม ซึ่งขึ้นยู่กับผู้ย้อมเป็นสำคัญ ระหว่างที่ทำการย้อมผ้าอยู่นั้น น้ำย้อมที่ต้มอยู่จะต้องร้อนตลอดเวลาผู้ย้อมต้องทำการพลิกเส้นฝ้ายไปมาเพื่อให้สีที่ย้อมติดเส้นฝ้ายอย่างเสมอกัน

4. ระยะเวลาที่ใช้ในการย้อมเส้นฝ้ายประมาณ 1 ชั่วโมง หลังจากนั้นนำเส้นฝ้ายมาแช่ในน้ำด่างที่จัดเตรียมไว้ เพื่อปรับสีให้มีความเสมอกัน นอกจากนี้น้ำด่างยังสามารถช่วยให้สีที่ย้อมฝ้าย นวลและเข้มขึ้น สีที่ได้จะมีความใกล้เคียง

กับธรรมชาติมากที่สุดใช้เวลาประมาณ 30 นาที น้ำด่างที่ใช้นั้น สามารถนำวัสดุมาผสมกับน้ำเปล่าเพื่อทำให้เป็นน้ำด่างมีอยู่ 3 สิ่ง ได้แก่ สารส้ม สนิม และขี้เถ้า

5. นำฝ้ายที่ปรับสีเสร็จเรียบร้อยแล้ว ไปล้างทำความสะอาดหลายๆครั้งเพื่อล้างสิ่งสกปกออก สิ่งสำคัญเพื่อป้องกันไม่ให้สีตก เมื่อนำไปทอแล้วสวมใส่

6. นำเส้นฝ้ายไปผึ่งให้แห้ง ในที่ร่มอากาศถ่ายเทสะดวก แล้วจึงนำมาทอเป็นผืนผ้า